Kahramanmaraş, Anadolu’nun farklı medeniyetlere ev sahipliği yapan köklü şehirleri arasında yer alıyor. Kentin adı da siyasi hâkimiyetlere, kullanılan dillere ve tarihî dönemlere bağlı olarak yüzyıllar içinde değişti.
Eski kaynaklarda Markasi ve Marqas biçimlerinde anılan yerleşim, Roma döneminde Germanicia adını aldı. Müslümanların bölgeye hâkim olmasıyla Maraş adı yeniden öne çıktı. Şehir, Millî Mücadele sırasında gösterilen toplu direnişin ardından “Kahraman” unvanını alarak bugünkü kimliğine kavuştu.
Markasi Adı Geç Hitit Dönemine Uzanıyor
Bugünkü Kahramanmaraş’ın bulunduğu bölge, Demir Çağı’nda Geç Hitit devletlerinden Gurgum Krallığı’nın merkeziydi. Gurgum, bölgedeki siyasi yapının adı olarak kullanılırken krallığın merkezi olan şehir Asur kaynaklarında Marqas veya Markasi biçimlerinde yer aldı.
Maraş adının kökenine ilişkin farklı görüşler bulunmakla birlikte, yaygın kabul gören değerlendirmelerden biri günümüzdeki ismin Markasi’den türediği yönünde. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin tarihçesinde de bölgenin Geç Hitit döneminde Gurgum adıyla anıldığı belirtiliyor.
Roma Döneminde Germanicia Adı Kullanıldı
Roma İmparatorluğu’nun bölgeyi ele geçirmesinin ardından şehrin adı Germanicia olarak değiştirildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynaklarında yerleşimin “Kaiseria Germanicia” olarak adlandırıldığı ve bu ismin Roma İmparatoru Gaius Caesar Augustus Germanicus ile bağlantılı olduğu aktarılıyor.
Germanicia adı Bizans döneminde de farklı yazım biçimleriyle kullanılmaya devam etti. Günümüzde Dulkadiroğlu ilçesinde sürdürülen arkeolojik çalışmalarla ortaya çıkarılan taban mozaikleri, kentin Geç Roma ve Erken Bizans dönemindeki yaşamına ışık tutuyor.
Germanicia mozaiklerinde günlük yaşam sahneleri, hayvanlar, bitkiler ve geometrik motifler bulunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığına göre antik kentteki çalışmalar 2007 yılında başladı ve çok sayıda alanda mozaik ile yapı kalıntısı tespit edildi.
Müslüman Hâkimiyetiyle Maraş Adı Yeniden Öne Çıktı
Şehrin Müslümanların hâkimiyetine girmesinin ardından Germanicia adı zamanla kullanımdan düştü. Yerleşim, eski ismine yakın biçimde Maraş ve Maraj adlarıyla anılmaya başladı.
Bazı kaynaklarda adın Arapça metinlerde Mer‘aş biçiminde yazıldığı belirtiliyor. Maraş kelimesinin kökeni konusunda farklı yorumlar bulunsa da Markasi ile olan tarihsel ve ses bilimsel bağlantı, araştırmalarda öne çıkan görüşlerden biri olmayı sürdürüyor.
Maraş adı Dulkadiroğulları Beyliği döneminde ve şehrin Osmanlı Devleti’nin hâkimiyetine girmesinin ardından da korundu. Kent, Osmanlı idari yapısında farklı dönemlerde eyalet ve sancak merkezi olarak görev yaptı.
Millî Mücadele Şehrin Kimliğini Değiştirdi
Maraş halkı, Millî Mücadele yıllarında Fransız işgaline ve işgal kuvvetleriyle hareket eden birliklere karşı şehir çapında direniş gösterdi. 20 Ocak 1920’de başlayan çatışmalar, Fransız kuvvetlerinin 11 Şubat’ı 12 Şubat’a bağlayan gece şehirden çekilmesiyle sona erdi.
Bu mücadele, şehrin tarihsel kimliğinin en önemli unsurlarından biri hâline geldi. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Maraş halkının topluca katıldığı direniş nedeniyle 5 Nisan 1925’te şehre kırmızı şeritli İstiklal Madalyası verilmesini kararlaştırdı.
İstiklal Madalyası tek bir kişiye değil, şehir halkının tamamına verildi. Bu yönüyle Maraş’ın kurtuluş mücadelesi, Millî Mücadele tarihindeki toplumsal direniş örnekleri arasında ayrı bir yere sahip oldu.
Maraş Adına Kahraman Unvanı Eklendi
Maraş’ın adı, halkın Millî Mücadele sırasında gösterdiği direnişin anısını yaşatmak amacıyla 1973 yılında Kahramanmaraş olarak değiştirildi. Böylece şehir, yüzyıllar boyunca kullanılan Maraş adını korurken tarihî mücadelesini simgeleyen “Kahraman” unvanını da resmî adına ekledi.
Markasi’den Germanicia’ya, Maraş’tan Kahramanmaraş’a uzanan isim değişimi, yalnızca kelimelerin dönüşümünü değil, şehrin farklı medeniyetler ve siyasi dönemler içindeki yolculuğunu da yansıtıyor.
Bugünkü Kahramanmaraş adı, kentin binlerce yıllık geçmişiyle Millî Mücadele sırasında sergilediği toplumsal direnişi aynı kimlikte bir araya getiriyor.
