Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesinde doğal güzelliğiyle öne çıkan Döngel, ziyaretçilerin gördüğü şelale ve yeşil alanların çok ötesinde bir geçmiş barındırıyor. Döngel ve yakınındaki Direkli Mağarası’nda ortaya çıkarılan arkeolojik buluntular, bölgedeki insan yaşamının tarih öncesi çağlara kadar uzandığını gösteriyor.
Bugün şelalesi, mağaraları ve doğasıyla tanınan Döngel Vadisi, binlerce yıl önce insanların barınmak ve yaşamlarını sürdürmek amacıyla kullandığı alanlar arasında bulunuyordu.
Kahramanmaraş Valiliğinin aktardığı bilgilere göre Döngel Mağaraları’ndaki buluntular, bölgede yerleşimin Üst Paleolitik Çağ’da başladığına işaret ediyor. İnsan varlığının Neolitik ve İlk Tunç Çağı boyunca da devam ettiği belirtiliyor.
Bölgedeki Direkli Mağarası ise ortaya çıkarılan eserlerle Kahramanmaraş’ın binlerce yıllık geçmişine ilişkin önemli izler taşıyor.
DÖNGEL MAĞARALARI ÜÇ BÖLÜMDEN OLUŞUYOR
Döngel Mağaraları, birbirine bağlı ve üst üste konumlanan üç mağaradan meydana geliyor. Mağaranın tabanından tavanına kadar olan yüksekliğin yaklaşık 102 metreye ulaştığı belirtiliyor.
Mağaraların bugünkü görünümünün ortaya çıkmasında bölgenin jeolojik özellikleri önemli rol oynuyor. Resmî çevre raporlarında Döngel Mağaraları, kireçtaşları içerisinde gelişmiş bir karst sistemi olarak tanımlanıyor.
Mağara sistemi; fosil kol, şelaleli kol ve aktif kol olmak üzere üç ana bölümden oluşuyor. Aktif kolun ölçülebilen uzunluğu ise 117 metreyi buluyor.
Bu özellikleriyle Döngel, arkeolojik geçmişinin yanı sıra doğal ve jeolojik yapısıyla da dikkat çekiyor.
İNSAN YAŞAMININ İZLERİ PALEOLİTİK DÖNEME UZANIYOR
Döngel’deki mağaralarda tespit edilen izler, Kahramanmaraş coğrafyasındaki insan yaşamının çok eski dönemlere dayandığını ortaya koyuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlarında, Döngel Mağaraları’ndaki yerleşim geçmişinin MÖ 40 bin ile MÖ 10 bin arasındaki Paleolitik döneme kadar uzandığı ifade ediliyor.
Döngel bölgesinin tarih öncesi geçmişinin anlaşılmasında öne çıkan alanlardan biri de Direkli Mağarası.
Höbek Dağı’nın güneydoğu eteklerindeki vadide bulunan Direkli Mağarası’nda gerçekleştirilen arkeolojik çalışmalarda Epipaleolitik döneme ait çok sayıda buluntu gün yüzüne çıkarıldı.
Mağaranın doğal korunaklı yapısı ve bulunduğu konum, buranın binlerce yıl önce insanlar tarafından yaşam alanı olarak kullanıldığını gösteren bulgularla birlikte değerlendiriliyor.
2,6 SANTİMETRELİK FİGÜR 12 BİN YILLIK GEÇMİŞİ TAŞIYOR
Direkli Mağarası’ndaki kazılarda ortaya çıkarılan en dikkat çekici eserlerden biri, yalnızca 2,6 santimetre boyundaki pişmiş toprak figür oldu.
Kahramanmaraş Arkeoloji Müzesi’nde sergilenen ve “Ana Tanrıça” olarak adlandırılan figürün MÖ 10 bin 730 yılına tarihlendiği belirtiliyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, söz konusu eseri Önasya ve Anadolu’da bulunan en eski pişmiş toprak materyallerden biri olarak değerlendiriyor.
Yaklaşık 12 bin yıl öncesine tarihlenen küçük figür, boyutunun çok ötesinde tarihî bir öneme sahip. Eser, o dönemde bölgede yaşayan insanların sembol ve üretim dünyasına ilişkin önemli ipuçları taşıyor.
Direkli Mağarası’ndan çıkarılan buluntular böylece bölgenin yalnızca barınma amacıyla kullanılmadığını, tarih öncesi insan yaşamının farklı yönlerine ilişkin izler de taşıdığını ortaya koyuyor.
DİREKLİ MAĞARASI MÜZEDE CANLANDIRILDI
Direkli Mağarası’nda yapılan arkeolojik çalışmaların izleri bugün Kahramanmaraş Arkeoloji Müzesi’nde de görülebiliyor.
Müzede oluşturulan Direkli Mağarası Kazı ve Canlandırma Salonu, mağara ortamı ile kazı alanını ziyaretçilere aktarmak amacıyla düzenlendi.
Canlandırma alanı sayesinde mağaranın yapısı ve burada gerçekleştirilen arkeolojik çalışmalar müze ortamında ziyaretçilere sunuluyor.
Yaklaşık 30 bin eserin bulunduğu Kahramanmaraş Arkeoloji Müzesi’nde Direkli Mağarası’na ayrılan bölüm, kentin tarih öncesi dönemlerinin anlatıldığı önemli alanlardan biri olarak yer alıyor.
DÖNGEL’İN DOĞAL VE ARKEOLOJİK YAPISI KORUNUYOR
Döngel Mağaraları’nın sahip olduğu değer yalnızca arkeolojik buluntularla sınırlı değil. Bölgenin doğal oluşumları da koruma kapsamında bulunuyor.
Döngel Mağaraları 2011 yılında birinci derece doğal ve arkeolojik sit alanı ilan edildi.
Daha sonraki kararlarda mağara sisteminin bazı bölümleri “Kesin Korunacak Alan” ve “Nitelikli Doğal Koruma Alanı” kapsamında değerlendirildi.
Koruma statüleriyle Döngel’de bulunan doğal oluşumların yanı sıra geçmiş dönemlerden kalan arkeolojik katmanların da muhafaza edilmesi amaçlanıyor.
ŞELALENİN ÖTESİNDE BİNLERCE YILLIK BİR GEÇMİŞ VAR
Döngel bugün Kahramanmaraş’ta şelalesi, mağaraları, ceviz ve çınar ağaçlarının çevrelediği doğal yapısıyla biliniyor. Ancak bölgenin kayalıklarının ardında çok daha eski bir geçmiş bulunuyor.
Binlerce yıl önce insanların yaşam alanı olarak kullandığı mağaralar, bugün Kahramanmaraş’ın tarih öncesi dönemlerine ulaşmayı sağlayan önemli izleri bünyesinde barındırıyor.
Özellikle Direkli Mağarası’nda ortaya çıkarılan ve MÖ 10 bin 730’a tarihlenen figür, bölgedeki insan yaşamının kültürel boyutuna ilişkin dikkat çekici buluntulardan biri olarak öne çıkıyor.
Döngel ve Direkli Mağaraları, Kahramanmaraş tarihinin yalnızca günümüze ulaşan kaleler, camiler, çarşılar ve diğer tarihî yapılardan ibaret olmadığını ortaya koyuyor. Mağaralarda bulunan izler, kentin insanlık tarihindeki geçmişinin çok daha eski dönemlere kadar uzandığını gösteriyor.
Doğal güzelliğiyle bugün binlerce yıllık geçmişi aynı noktada buluşturan Döngel, Kahramanmaraş’ın kayalıkların arasında saklanan en eski hafıza alanlarından biri olmayı sürdürüyor.
