Kahramanmaraş'ın tarihi çarşısında yıllardır yankılanan çekiç sesleri, kentin köklü zanaat geleneğini yaşatmayı sürdürüyor. Ancak bakırcılık, kalaycılık ve diğer geleneksel el sanatlarının geleceği belirsizliğini koruyor. Ajans344 ekibinin tarihi çarşıda gerçekleştirdiği röportajlarda konuşan ustalar, yeni neslin bu mesleklere ilgi göstermediğini ve çırak yetişmediği için birçok zanaatın yok olma noktasına geldiğini dile getirdi.
https://youtube.com/shorts/_QiCpKWS76s
Yıllardır aynı tezgâhta üretim yapan esnaf, gençlerin farklı meslek alanlarına yöneldiğini, ailelerin de çocuklarını el sanatlarına teşvik etmediğini belirtti. Ustalara göre, usta-çırak geleneğinin zayıflamasıyla birlikte asırlık meslekler de geleceğe aktarılamıyor.
Yarım Asırlık Tecrübe Aynı Endişeyi Paylaşıyor
Yaklaşık 55 yıldır bakırcılık yapan Remzi Uslu, geçmişte birçok mesleğin usta-çırak ilişkisi sayesinde ayakta kaldığını, bugün ise bu kültürün büyük ölçüde kaybolduğunu söyledi.
Gençlerin daha çok üniversite eğitimi ve kamu sektörünü tercih ettiğini ifade eden Uslu, köşkercilik, semercilik gibi birçok geleneksel mesleğin bu nedenle ortadan kalktığını belirtti. Aynı tehlikenin bakırcılık için de geçerli olduğunu söyleyen Uslu, "Çırak gelmiyor. Bizden sonra bu işi sürdürecek kimse görünmüyor." ifadelerini kullandı.
Usta Sayısı Her Geçen Gün Azalıyor
Yaklaşık 50 yıldır baba mesleğini sürdüren bir bakırcı ustası da tarihi çarşıdaki usta sayısının her geçen yıl azaldığını belirtti.
Mesleğin yoğun emek gerektirdiğini söyleyen usta, gençlerin ağır çalışma koşullarını tercih etmediğini ifade ederek, "Biz son nesiliz. Bugün bu işi yapan birkaç kişi kaldı. Biz bıraktığımız zaman bu mesleği devam ettirecek insan bulmak çok zor olacak." dedi.
"Yerimizi Alacak Ne Kalfa Var Ne Usta"
65 yaşındaki kalay ustası Mahmut Tepebaş ise yıllardır bakırcılık ve kalaycılıkla geçimini sağladığını belirterek en büyük sorunun yetişmiş eleman eksikliği olduğunu söyledi.
Gençlerin farklı sektörlere yöneldiğini dile getiren Tepebaş, mesleğin geleceği konusunda kaygılı olduklarını belirterek, "Biz gidersek yerimizi alacak ne kalfa var ne de usta. Mesleklerin geleceği bizi düşündürüyor." ifadelerini kullandı.
Eleman Yetersizliği Üretimi de Zorluyor
Tarihi çarşı esnafı yalnızca geleceğe ilişkin kaygı yaşamıyor. İş yoğunluğunu karşılayacak personel bulunamaması, günlük üretimi de doğrudan etkiliyor.
Ustalardan biri, tek başına çalışmak zorunda kaldığını belirterek özellikle yoğun dönemlerde siparişleri zamanında yetiştiremediklerini söyledi. Geçmişte kısa sürede tamamlanan işlerin bugün personel eksikliği nedeniyle haftalar alabildiğini ifade eden esnaf, bunun hem üretim kapasitesini hem de müşteri memnuniyetini olumsuz etkilediğini dile getirdi.
Kültürel Miras Destek Bekliyor
Bakırcılık, kalaycılık ve diğer geleneksel el sanatları, Kahramanmaraş'ın kültürel kimliğinin önemli unsurları arasında yer alıyor. Ancak yeni ustaların yetişmemesi, bu mesleklerin geleceğini belirsiz hale getiriyor.
Ustalar, söz konusu zanaatların yalnızca ekonomik bir faaliyet olmadığını, aynı zamanda kuşaktan kuşağa aktarılan kültürel miras niteliği taşıdığını vurguluyor. Gerekli ilgi ve destek sağlanmaması halinde tarihi çarşıda bugün duyulan çekiç seslerinin gelecekte tamamen susabileceği, yüzyılların bilgi ve emeğiyle yaşatılan bu mesleklerin ise tarihe karışabileceği ifade ediliyor.
