Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, çocukların dahil olduğu adli süreçlere yönelik önemli değişiklikler içeren kanun teklifini kabul etti. Çocuk Koruma Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik öngören düzenleme, ceza hükümlerinden sosyal incelemeye, koruyucu tedbirlerden ateşli silahların muhafazasına kadar birçok başlığı kapsıyor.
Yeni düzenlemeyle özellikle 15-18 yaş grubunda ağır suçlar için uygulanabilecek hapis cezaları yeniden belirlenirken, çocuk adalet sisteminde kullanılan bazı kavramlarda da değişikliğe gidiliyor.
15-18 Yaş Grubunda Hapis Cezaları Artırıldı
Düzenlemeye göre, suç tarihinde 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise aynı yaş grubundaki kişiler hakkında 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilecek.
Böylece 15-18 yaş grubunda ağır suçlara ilişkin uygulanabilecek cezaların sınırları yükseltilmiş oldu.
Hakime Yaş Küçüklüğü İndiriminde Takdir Yetkisi
Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında da yeni hükümler getirildi.
15-18 yaş grubundaki çocuklarda belirli koşullar altında yaş küçüklüğü indiriminin uygulanmaması konusunda hakime takdir yetkisi veriliyor. 12-15 yaş grubunda ise somut olayın özellikleri dikkate alınarak bir üst yaş grubunun ceza rejiminin uygulanabilmesine imkan sağlanıyor.
Hakim değerlendirme yaparken kastın ağırlığı, suçun amacı ve saiki, suçun işleniş biçimi ile kişinin daha önce kasıtlı bir suç nedeniyle hapis cezası alıp almadığı gibi unsurları dikkate alabilecek.
Silahını Çocuğun Eline Geçirenlere Hapis Cezası
Kanunla ateşli silahların muhafazasına ilişkin yeni bir yaptırım da getirildi.
Ateşli silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeden muhafaza eden ve silahın bir çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, fiilin daha ağır bir cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmaması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşabilecek.
Düzenleme, ruhsatlı veya ruhsatsız ateşli silahların çocukların erişimine karşı daha dikkatli muhafaza edilmesini sağlamayı amaçlıyor.
“Suça Sürüklenen Çocuk” İfadesi Değiştiriliyor
Çocuk Koruma Kanunu'nda kullanılan terminolojide de değişikliğe gidiliyor. Mevzuatta yer alan “suça sürüklenen” ifadesinin yerine “adli süreçteki” ifadesi kullanılacak.
Çocuk hakkında kamu davası açılması durumunda gerekli idari tedbirlerin alınabilmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirim yapılacak.
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için ise çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliğinde “yönlendirme tedbirleri” uygulanabilecek.
15 Yaşından Küçükler İçin Sosyal İnceleme Zorunlu
Düzenlemeyle 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu hale getiriliyor.
15 yaşını doldurmuş çocuklar açısından ise Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakiminin sosyal inceleme yaptırmaması halinde bunun gerekçesinin iddianamede veya mahkeme kararında belirtilmesi gerekecek.
Sosyal incelemeyle çocuğun aile yapısı, eğitim durumu ve sosyal çevresinin adli süreçte daha kapsamlı değerlendirilmesi öngörülüyor.
Koruyucu Tedbirlerde Koordinasyon Güçlendiriliyor
Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin uygulanması sırasında ihtiyaç duyulması halinde kolluk kuvvetlerinden yardım talep edilebilecek.
Kurumlar arasındaki genel koordinasyon Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülecek. İl ve ilçelerde kurumların koordinasyonu ile alınan kararların takibinden vali ve kaymakamlar sorumlu olacak.
Çocuklara yönelik koruyucu ve destekleyici tedbirlerin farklı kamu kurumları arasında koordineli şekilde yürütülmesi amaçlanıyor.
Tedbirlere Uymayanlara Tazyik Hapsi Uygulanabilecek
Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerini yerine getirmeyen anne, baba, vasi veya çocuğun bakım ve gözetiminden sorumlu kişiler hakkında da yaptırım uygulanabilecek.
Tedbirin niteliği ve ihlalin ağırlığı dikkate alınarak çocuk hakimi tarafından 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsine karar verilebilecek.
Yeni hükümlerle çocukların suçtan korunması, adli süreçlerde rehabilitasyonlarının desteklenmesi ve özellikle ağır suçlarda uygulanacak ceza sisteminin yeniden düzenlenmesi hedefleniyor.
