TBMM Genel Kurulu, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi’ni kabul etti. Meclis aşamasının tamamlanmasının ardından gözler düzenlemenin nasıl uygulanacağına çevrildi.
Kanunun kabul edilmesi, kapsamındaki kişilerin doğrudan tahliye edileceği veya cezaların otomatik olarak erteleneceği anlamına gelmiyor. Düzenlemede birbirine bağlı hukuki ve idari aşamalar bulunuyor.
İlk Aşama Resmî Gazete Olacak
TBMM’de kabul edilen kanunun uygulanabilir hale gelmesi için Cumhurbaşkanlığı sürecinin ardından Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
Bu nedenle Meclis’teki kabulün ardından takip edilecek ilk önemli gelişme Resmî Gazete süreci olacak.
Kanunun yayımlanması ise tek başına soruşturma, kovuşturma ve cezaların otomatik şekilde ertelenmesini sağlamayacak. Düzenlemedeki temel hükümlerin uygulanabilmesi için başka şartların da yerine getirilmesi gerekecek.
Silah Teslimi Ve MGK Kararı Belirleyici Olacak
Düzenlemenin uygulanmasındaki kritik aşamalardan birini PKK/KCK ve bağlantılı oluşumlara ilişkin yapılacak tespit oluşturuyor.
Kanun hükümlerine göre örgütün fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ile mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumları tarafından tespit edilmesi gerekiyor.
Bu tespitin ardından Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) teyit süreci devreye girecek. İlgili MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla kanunda öngörülen temel ceza ve infaz hükümlerinin uygulanmasının önü açılacak.
Yeni Kurul Uygulama Sürecini Takip Edecek
Kanunun yürürlüğe girmesinin ardından uygulamaları takip etmek üzere bir Kurul oluşturulacak.
Kurula Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlık edecek. Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri yer alacak.
Kurul, ihtiyaç halinde alt komisyonlar oluşturabilecek. Kamu kurum ve kuruluşlarından temsilciler de toplantılara çağrılabilecek.
Örgütün tamamen tasfiye edilmesine ilişkin gelişmeler belirli dönemlerde değerlendirilecek. İhtiyaç görülmesi halinde yeni adli, idari veya yasal düzenlemeler de gündeme gelebilecek.
TBMM Süreci İzlemeyi Sürdürecek
Meclis’in rolü kanunun kabul edilmesiyle sona ermeyecek.
Kurulun çalışmaları hakkında TBMM düzenli şekilde bilgilendirilecek. TBMM Başkanlığı bünyesinde oluşturulacak İzleme Komisyonu da uygulamaları takip ederek tavsiyelerde bulunabilecek.
Böylece sürecin hem yürütme hem de yasama tarafında izlenmesi öngörülüyor.
Kanundan Yararlanmak İçin Başvuru Yapılacak
Düzenleme kapsamındaki haklardan yararlanmak isteyenler açısından bireysel başvuru süreci önem taşıyor.
MGK'nın gerekli tespiti teyit eden kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından ilgililerin 6 ay içerisinde yazılı başvuruda bulunması gerekecek.
Başvurular Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yapılabilecek.
Bu nedenle düzenlemenin kapsamındaki kişilere hükümler kendiliğinden uygulanmayacak.
Genel Af Yerine İnfaz Ertelemesi Uygulanacak
Kanun, hukuki yapısı itibarıyla genel af modeli üzerine kurulmadı. Belirlenen şartları taşıyan kişiler açısından soruşturma, kovuşturma veya cezanın infazının ertelenmesi öngörülüyor.
Kapsama giren suçlarda ceza miktarına bağlı olarak soruşturma ve kovuşturmalar 5 veya 10 yıl ertelenebilecek.
Kesinleşmiş mahkûmiyetlerde toplam 15 yıl veya daha az hapis cezası bulunanların infazı 5 yıl ertelenebilecek. 15 yıldan fazla hapis ile kapsama giren müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet cezalarında ise 10 yıllık erteleme uygulanabilecek.
Kararların ilgili savcı, mahkeme veya infaz hâkimliği tarafından verilmesi gerekecek. Dolayısıyla her dosya kendi hukuki koşulları içerisinde değerlendirilecek.
Kasten Öldürme Suçları İçin İstisna Getirildi
Düzenleme bütün suçlar bakımından aynı sonucu doğurmayacak.
Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları soruşturma ve kovuşturma ertelemesinin dışında tutuluyor.
Bu suçlardan mahkûm olanların da infaz ertelemesinden yararlanamayacağı belirtiliyor. Ayrıca 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve kanunda belirtilen bazı suçlara yönelik özel istisnalar bulunuyor.
Tutuklular İçin Otomatik Tahliye Olmayacak
Kanunun kabul edilmesi, kapsam dahilindeki tutukluların doğrudan serbest bırakılması sonucunu doğurmayacak.
Mevcut tutuklama ve adli kontrol tedbirleri yetkili hâkim veya mahkeme tarafından yeniden değerlendirilecek.
Dosyanın istinaf veya Yargıtay aşamasında bulunması halinde değerlendirme ilgili yargı mercii tarafından yapılacak. Şartların oluşması durumunda mevcut tedbirlerin kaldırılması mümkün olabilecek.
Erteleme Süreleri Boyunca Takip Yapılacak
Erteleme kararı verilen kişiler açısından 5 ve 10 yıllık süreler kritik önem taşıyacak.
Erteleme döneminde yeniden terör suçu işlenmesi halinde verilen karar kaldırılabilecek. Soruşturma veya kovuşturma yeniden başlayabilecek, hükümlüler açısından cezanın infazına devam edilebilecek.
Belirlenen sürenin yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanması durumunda ise soruşturmalarda kovuşturmaya yer olmadığı, açılmış davalarda düşme kararı gündeme gelebilecek.
İnfazı ertelenen mahkûmiyetlerde şartların sağlanması halinde cezanın infaz edilmiş sayılması söz konusu olacak.
Yeni Sürecin 7 Kritik Aşaması
Çerçeve Yasa sonrasında sürecin temel aşamalarının şu şekilde ilerlemesi öngörülüyor:
- Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi.
- Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki Kurulun oluşturulması.
- Silah ve mühimmat teslimine ilişkin uygulama esaslarının hazırlanması.
- Güvenlik kurumlarının örgütün fiili varlığı ve silah teslimine ilişkin tespit yapması.
- Tespitin MGK tarafından teyit edilerek ilgili kararın Resmî Gazete’de yayımlanması.
- Yararlanmak isteyenlerin 6 ay içinde başvurması ve dosyaların yargı mercilerince değerlendirilmesi.
- Erteleme süreleri boyunca kişilerin durumu ile tasfiye sürecinin takip edilmesi.
TBMM’deki kabul böylece sürecin tamamlandığı değil, uygulamaya ilişkin yeni bir dönemin başladığı anlamına geliyor.
Kanunun kaç kişiyi ve hangi dosyaları etkileyeceği; güvenlik kurumlarının tespitleri, MGK kararı, bireysel başvurular ve yargı mercilerinin değerlendirmeleri sonucunda netleşecek.
Bu nedenle düzenlemenin mevcut hali, kanunun kabulüyle birlikte otomatik tahliye veya tüm cezaların doğrudan ortadan kalkması şeklinde yorumlanmamalı.
